NEN 3140 verplicht? Wat de wet écht van u vraagt
Kort antwoord: NEN 3140 staat niet met naam in de wet, maar de Arbowet verplicht u wel om elektrische installaties en arbeidsmiddelen aantoonbaar veilig te houden. NEN 3140 is dé norm waarmee werkgevers en installatieverantwoordelijken die verplichting invullen. Hieronder leggen we uit hoe dat precies zit.
De wettelijke basis
De werkgeversverplichting rond elektrische veiligheid komt uit drie bronnen:
- Arbowet art. 3 — zorgplicht om een veilige werkomgeving te bieden, inclusief het voorkomen van elektrische risico's.
- Arbowet art. 7.4a — arbeidsmiddelen moeten periodiek worden gekeurd door een deskundige.
- Arbobesluit hoofdstuk 3 en 7 — vertaalt de wet naar concrete eisen voor elektrische installaties en gereedschap.
NEN 3140 is de Nederlandse invulling van de Europese norm NEN-EN 50110-1. Voldoet u aan NEN 3140, dan voldoet u aantoonbaar aan de wettelijke zorgplicht — dat is waarom verzekeraars, Inspectie SZW en opdrachtgevers deze norm in de praktijk als 'verplicht' behandelen.
Wat valt onder een NEN 3140-keuring?
- De vaste installatie: meterkast, verdeelinrichting, groepen, aarding, aardlekbeveiliging.
- Elektrische arbeidsmiddelen: handgereedschap, verlengsnoeren, machines, laadpalen, laboratoriumapparatuur.
- De organisatie: aanwijzing van een Installatieverantwoordelijke, werkinstructies en logboek.
Inspectiefrequentie
NEN 3140 schrijft geen vaste termijn voor — de frequentie komt uit een risicobeoordeling. Als vuistregel:
| Omgeving | Installatie | Arbeidsmiddelen |
|---|---|---|
| Kantoor, winkel | elke 3–5 jaar | jaarlijks – 3 jaar |
| Werkplaats, productie | elke 1–3 jaar | jaarlijks |
| Bouwplaats, natte omgeving | jaarlijks | elke 3–6 maanden |
Exacte termijnen volgen uit uw eigen RI&E; deze tabel is een startpunt, geen vervanging.
Wie is er verantwoordelijk?
De werkgever is eindverantwoordelijk. In de praktijk wijst u een Installatieverantwoordelijke (IV) aan die de inspecties borgt en het logboek bijhoudt. De keuring zelf moet worden uitgevoerd door een deskundige inspecteur — intern of extern — met kennis van NEN 3140.
Wat als u geen NEN 3140-keuring laat doen?
- Boete van Inspectie SZW bij controle of incident.
- Persoonlijke aansprakelijkheid bij letsel of brand.
- Verzekeraars kunnen brand- en bedrijfsschade uitsluiten als de installatie niet aantoonbaar is gekeurd.
- Problemen bij aanbestedingen — veel opdrachtgevers eisen een geldig inspectierapport.
Veelgestelde vragen
Is een NEN 3140-keuring wettelijk verplicht?+
De term 'NEN 3140' staat niet letterlijk in de wet, maar de Arbowet (art. 3 en 7.4a) en het Arbobesluit verplichten werkgevers om elektrische installaties en arbeidsmiddelen veilig te houden en periodiek te (laten) inspecteren. NEN 3140 is de door de branche en Inspectie SZW erkende norm om die verplichting aantoonbaar in te vullen.
Hoe vaak moet een NEN 3140-inspectie plaatsvinden?+
De frequentie volgt uit een risicobeoordeling. Voor de meeste bedrijfsomgevingen komt dat uit op elke 1 tot 5 jaar voor de vaste installatie en jaarlijks tot vijfjaarlijks voor elektrische arbeidsmiddelen, afhankelijk van gebruik, omgeving en veroudering.
Wie is verantwoordelijk voor de NEN 3140-keuring?+
De werkgever is eindverantwoordelijk. In de praktijk wordt vaak een Installatieverantwoordelijke (IV) aangewezen die de inspecties borgt, samen met een deskundige inspecteur.
Wat gebeurt er als ik geen NEN 3140-keuring laat uitvoeren?+
Bij een incident of controle riskeert u een boete van Inspectie SZW, aansprakelijkheid richting medewerkers en problemen met de verzekeraar — die schade bij een niet-gekeurde installatie kan uitsluiten.
Wat kost een NEN 3140-inspectie?+
De prijs hangt af van omvang van de installatie, aantal groepen, aantal arbeidsmiddelen en bereikbaarheid. Voor een MKB-pand ligt een inspectie doorgaans tussen enkele honderden en enkele duizenden euro's. Vraag een offerte op maat aan voor een reële inschatting.